Publicystyka

11 listopada inny niż wszystkie … felieton

Narodowe Święto Niepodległości zawsze mnie skłania do wielu refleksji. Tym razem nad tematem odchodzenia na wieczną wartę ostatnich żyjących świadków II wojny światowej oraz świadectwa, jakie po sobie pozostawili. 1 listopada 2019 r. zmarła pani kapitan Krystyna Koczy. Urodzona w 1928 r. w Katowicach, w okresie II wojny światowej była kurierką i łączniczką Związku Walki Zbrojnej, a potem Armii Krajowej.

Czytaj więcej

Wieczór RDC: „Odszukaj dziadka w…”, czyli gdzie szukać informacji o przodkach

2 listopada byłem gościem pana Piotra Łosia z Radia Dla Ciebie, z którym rozmawiałem o tym, jak w archiwach i za pomocą innych źródłach historycznych poszukuje się danych o przodkach, służących w różnych formacjach wojskowych. Zapraszam do odsłuchania audycji!

Pełny zapis audycji

Waffen-SS – recenzja

Kolaboranci? Idealiści? Zdrajcy? Wojownicy? 

Pasjonaci niemieckich sił zbrojnych w okresie II wojny światowej nie mogą narzekać na brak interesujących pozycji książkowych. W szczególności dotyczy to tematyki Waffen SS, która od wielu lat wzbudza zainteresowanie różnych grup czytelników. Krwawe i brutalne walki na frontach, udział tysięcy ochotników z niemal całej Europy oraz szereg mitów, które narosły wokół tej formacji na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci sprzyja wydawaniu kolejnych pozycji. Jedną z najnowszych publikacji na temat tej zbrodniczej organizacji jest praca pod redakcją Jochena Boehlera i Roberta Gerwarth’a wydana przez Znak Horyzont.

Pomysł na napisanie książki dotyczącej nie-Niemców służących w Waffen SS, narodził się na międzynarodowej konferencji naukowej pt. „Ponadnarodowa „milicja” Himmlera: Lokalna współpraca z oddziałami SS i policji w kontekście II wojny światowej w przestrzeni europejskiej”, zorganizowanej w 2014 r. przez Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. Grono prelegentów, przez kilka następnych lat spotykało się przy różnych okazjach, kontynuując i rozszerzając tematykę toruńskiej konferencji. Efektem prac historyków z ponad 30 różnych krajów, jest wydana w 2017 r., nakładem Oxford University Press książka „The Waffen SS. A European History”, która na rynku polskim ukazała się pod tytułem „Waffen-SS”.

Publikacja, podzielona na 10 obszernych rozdziałów, skupia się na ukazaniu historii pół miliona Europejczyków walczących u boku Niemców w różnych dywizjach Waffen-SS. Warto na samym początku podkreślić, że jest to przede wszystkim opis historii społecznej cudzoziemskich żołnierzy tej zbrodniczej formacji. Na kartach książki, nie znajdziemy zbyt wielu opisów militarnych toczonych przez dywizje Waffen-SS, ponieważ nie stanowią one głównego pola badawczego dla grona badaczy z rożnych państw. Publikacje otwierają dwa rozdziały, które dotyczą ogólnej charakterystyki ponadnarodowej historii Waffen SS złożonych z obcokrajowców, oraz teorii rasowych i realiów okupacji na podbitych obszarach wschodnich. Kolejne rozdziały, pogrupowane na poszczególne regiony Starego Kontynentu stanowią główną część książki. Prezentowane artykuły koncentrują się na szczegółowej analizie motywów wstępowania w szeregi Waffen-SS licznych nieniemieckich ochotników, ukazaniu podobieństw oraz różnic w organizacji i roli dywizji SS w poszczególnych częściach Europy oraz stosunku rodowitych Niemców do „europejskich” dywizji w trakcie wojny. Osobną, ale bardzo wartościową część pracy stanowią dwa ostatnie rozdziały, dotyczące powojennych losów nieniemieckich członków SS. Autorzy pokusili się o ciekawą analizę porównawczą pamięci i roli byłych „europejskich” esesmanów w powojennych społecznościach, z których się wywodzili. Nie zabrakło również odniesień do współczesności, gdzie badacze starają się opisać „fenomen” podchwycenia (zwłaszcza po 1989 r.) europejskiej historii minionej wojny w ujęciu weteranów Waffen-SS i roli ich młodszych „sukcesorów” w propagowaniu „białej legendy” tych zbrodniczych formacji.

Prezentowane w książce artykuły, choć napisane przez kilkudziesięciu autorów z całej Europy, trzymają w mojej ocenie bardzo równy poziom. Czytelnik otrzymuje rozbudowane, paneuropejskie studium historyczne, które jest skierowane do szerokiego grona czytelników. Prezentowane w książce artykuły, choć mają charakter ściśle naukowy, zostały przez ich autorów przystępnie napisane i okraszone sporą ilością interesujących wspomnień byłych członków Waffen-SS (i nie tylko), z których wiele nigdy wcześniej nie było publikowanych. Na uwagę zasługuję również eleganckie wydanie książki i interesująca wkładka ze zdjęciami.  Reasumując, recenzowana pozycja stanowi udaną syntezę udziału nieniemieckich żołnierzy w tej „elitarnej” formacji w okresie II wojny światowej opisanej na szerokim tle społecznym, geograficznym i kulturowym.

Książkę otrzymałem dzięki uprzejmości p. Marii Adamik-Kubali z Znak Horyzont

Kup książkę
Bastion nad Wartą

Bastion nad Wartą – recenzja

Poznań w 1945 roku był dużą twierdzą niemiecką na drodze wojsk sowieckich zmierzających do Berlina. Kilkutygodniowe, intensywne walki o stolicę Wielkopolski, z niemieckiej perspektywy opisuje praca Gunthera Baumana.

Czytaj więcej

Każdy może odszukać dziadka w Wehrmachcie. Powstał poradnik, jak się do tego zabrać – wywiad

We wrześniu, miałem okazję porozmawiać z panem Józefem Krzykiem na temat poszukiwań „dziadka z Wehrmachtu”. Zapraszam do lektury!

 

Czytaj więcej

Odszukaj dziadka w… – wywiad

Zainteresowanie historią lokalną i dziejami rodziny przeżywa dziś swoisty renesans. Coraz więcej osób decyduje się na poszukiwanie informacji o swoich przodkach, aby przygotować drzewo genealogiczne. O tym jak zacząć i z jakich archiwów należy skorzystać rozmawiałem z Magdaleną Mikrut-Majeranek, redaktor naczelną Histmag.org.

Czytaj więcej

Zapomniany Żołnierz – recenzja książki

Guy Sajer. Chłopak urodzony na pograniczu francusko-niemieckim, którego ojciec był Francuzem pochodzącym z Masywu Centralnego, a matka Niemką z Saksonii. Sajer, na jesieni 1942 roku, zafascynowany mundurem niemieckim, wstępuję w szeregi wojska niemieckiego, aby służyć swojej nowej „ojczyźnie” – Niemcom – na dobre i na złe. Kilkunastoletni szeregowy marzy początkowo o przeżyciu wspaniałej wojennej przygody. Sajer to idealista, który jest cichym adoratorem dyscypliny i potęgi niemieckiej armii, oraz marzący o staniem się jak najszybciej częścią niemieckiej wspólnoty. Jednakże już pierwszy kontakt z brutalnością wojny, wpierw jako żołnierz jednostki transportowej, a później jako ochotnik elitarnej dywizji Großdeutschland, sprawiają, że wszelkie ideały i wielkie hasła odchodzą w niepamięć.

Czytaj więcej

Orlęta lwowskie – recenzja książki

Lwów zawsze wierny …

Lwów, ostoja polskości na wschodzie, pozostaje do dnia dzisiejszego w sercach Polaków. Miasto, z którym było związane setki polskich artystów, naukowców i wybitnych polityków, pozostało zawsze wierne Polsce. Również w tych najtrudniejszych chwilach, jak z okresu bitwy o Lwów w latach 1918-1919. Orlęta Lwowskie, autorstwa profesora Wojciecha Roszkowskiego, to niezwykłe wydawnictwo albumowe, z pięknie poprowadzoną narracją historyczną oraz delikatną nutką nostalgii, która nie przysłania jednak ogromnego szacunku autora dla orląt lwowskich. Tym pięknym mianem zostały określone pokolenia polskiej młodzieży i dzieci, które wychowane w szacunku i miłości do swojego miasta i wolnej Ojczyzny,  przystąpiły do krwawej walki o polski Lwów na jesień 1918 roku. Czytając książkę, należy oddać profesorowi Roszkowskiemu, zachowany przez niego obiektywizm oraz olbrzymią empatię dla młodocianych bohaterów sprzed ponad 100 lat. Czytając książkę, czytelnik niejednokrotnie będzie zdumiony postawą chłopców i dziewczyn, dla których wolna Polska i ich kochane miasto Lwów, znaczyły więcej niż ich młode życie. Z dzisiejszej perspektywy, gdzie dla takich słów jak poświęcenie, wytrwałość czy męstwo nie ma po prostu miejsca, postawa tych młodych ludzi skłania do wielu refleksji. Czytając książkę, nie skupiałem się aż tak bardzo na opisie historii konfliktu polsko-ukraińskiego. Bardziej interesowały mnie bezpośrednie przeżycia głównych uczestników walk o polski Lwów, których wspomnienia zostały szeroko zaprezentowane w niniejszej pracy. Cytowane relacje, doskonale oddają grozę zmagań z lata 1918-1919, ale również nadzieję młodych ludzi na szczęśliwe zakończenie konfliktu. Profesor Roszkowski, oprócz opisania samej historii wojny polsko-ukraińskiej, przedstawia również dzieje pamięci o lwowskich orlętach na przestrzeni ostatnich 100 lat. Pamięci niszczonej, poniżanej, brutalnie zabijanej, ale jednak nigdy nie zabranej z serc Polaków i Polek rozrzuconych po całym świecie. Taki album jak Orlęta Lwowskie, przypomina nam, cytując profesora Roszkowskiego, że los narodu to nie tylko to, co jest tu i teraz, co każdy z nas widzi przed sobą. Los Narodu, to pamięć, którą trzeba pielęgnować i wciąż o nią walczyć …

Książkę otrzymałem dzięki uprzejmości wydawnictwa Biały Kruk, za co bardzo dziękuję. 10 złotych z każdego sprzedanego egzemplarza książki zostanie przeznaczone na budowę Pomnika Orląt Lwowskich w Krakowie.

Kup książkę
audycja

Wieczór RDC: „Chłopak z Wehrmachtu. Żołnierz Andersa”

6 stycznia byłem gościem pana Piotra Łosia, z którym rozmawiałem o mojej książce. W trakcie audycji opowiedziałem m.in. o losach głównego bohatera, problemie przymusowego poboru Polaków do Wehrmachtu oraz kwestii Volklisty na Górnym Śląsku. Zapraszam do odsłuchania zapisu naszej wspólnej rozmowy!

Pełny zapis audycji
battlefield

Battlefield V – recenzja i ocena gry komputerowej

Gdy w maju 2018 roku, ukazał się pierwszy zwiastun nowej odsłony serii „Battlefield” wiele osób zastanawiało się po jego obejrzeniu, w jakich realiach będzie umieszczona akcja gry. Jaskrawa kolorystka, niesłychanie dynamiczna akcja, dziewczyna-żołnierz z metalową protezą ręki oraz dziwaczne umundurowanie żołnierzy, zupełnie nie przypominały realiów II wojny światowej. Konflikt z lat 1939-1945, którzy przedstawili twórcy w swoim trailerze, spotkał się z olbrzymim niezadowoleniem graczy. Wsłuchując się w negatywne oceny społeczności, EA DICE, postanowiło odejść od najbardziej kontrowersyjnych pomysłów i uczynić grę bardziej przypominającą produkcję dotycząca największego konfliktu w dziejach ludzkości. Czy to się udało?

Pełna recenzja i ocena gry
Nadzieja wdeptana w błoto tom 2 – recenzja i ocena książki

Nadzieja wdeptana w błoto tom 2 – recenzja i ocena książki

Zamieszczone w pracy wspomnienia są bardzo różnorodne. Obok niezwykle pięknych literacko i pełnych osobistych refleksji opowieści znajdziemy również takie, które są zaledwie zapisem kronikarskim, i to pozbawionym wszelkich emocji. Każde ze wspomnień, stanowi indywidualny przypadek postrzegania wojny oczami młodych Estończyków (niemal wszyscy urodzili się w latach dwudziestych XX wieku), których wojenny los w walce o niepodległą Estonię zmusił do współpracy z Niemcami. Na kartach „Nadziei wdeptanej w błoto” niejednokrotnie możemy poczytać o traktowaniu Estończyków przez niemieckich żołnierzy jako mięso armatnie lub drugorzędne jednostki w zaopatrzeniowe.

Pełna recenzja i ocena książki
Dywizjon 303: Bitwa o Anglię – recenzja i ocena gry komputerowej

Dywizjon 303: Bitwa o Anglię – recenzja i ocena gry komputerowej

W grze wcielamy się w postać Jana Zumbacha, jednego z najlepszych asów polskiego dywizjonu. Przygodę z grą rozpoczynamy od bazy RAF Northolt, gdzie mamy możliwość zapoznania się z naszymi kolegami z jednostki, mechanikami oraz swoimi przełożonymi. Z większością z nich możemy porozmawiać. Trzeba przyznać, że twórcy starali się oddać klimat epoki i pod kątem merytorycznym do wypowiadanych przez bohaterów kwestii, nie można mieć większych zastrzeżeń.

Pełna recenzja i ocena gry
Hetman Chrystusa. Biografia świętego Jana Pawła II tom 1 – recenzja i ocena książki

Hetman Chrystusa. Biografia świętego Jana Pawła II tom 1 – recenzja i ocena książki

Taka biografia pontyfikatu Jana Pawła II jak „Hetman Chrystusa” po 40 latach od wyboru Karola Wojtyły na stolicę Piotrową była i jest potrzebna. Praca Jolanty Sosnowskiej może stanowić dobry początek dla zrozumienia osobowości oraz dziedzictwa pontyfikatu Jana Pawła II. Uważną lekturę polecam szczególnie tym, którzy w papieżu Polaku, chcąc dostrzec coś więcej niż tylko kolejny pomnik, ulicę czy plac nazwany jego imieniem.

Pełna recenzja i ocena książki
„Uwaga, tu Gliwice!” Prowokacja gliwicka 1939 – artykuł popularnonaukowy

„Uwaga, tu Gliwice!” Prowokacja gliwicka 1939 – artykuł popularnonaukowy

Radiostacja Gliwicka cechuje się unikatową, drewnianą wieżą nadawczą i oryginalnie zachowanym kompleksem budynków. Do historii przeszła jednak przede wszystkim jako niemy świadek sławetnej niemieckiej prowokacji z 31 sierpnia 1939 r. – akcji, która stanowiła preludium dla największego konfliktu w dziejach…

Pełny dostęp do artykułu

Facebook